We doen het nu anderhalf jaar. Samen met zoon Kunst kijken op de woensdagmiddag*. Wat begon als 1 op 1 kwaliteitstijd toen meneer vier werd, is uitgegroeid tot een wekelijks trip*. Op woensdag gaan we op pad ‘leuke dingen doen’. Judo, voetbal en de zwemles plannen we op de andere dagen.

Afbeelding: Mens en Dieren (1949) Karel Appel, Cobra Museum

Het begon met Het schilderij van Markus, Staudamm-dithyrambisch (1966) van Markus Lupertz in het Gemeentemuseum Den Haag. Wanneer we ons geliefde museum bezochten, gingen we altijd op zoek naar dit schilderij. Vaak maakten we een foto van onze Markus voor deze Markus. Onze kleine man heet naar de evangelist maar zeker ook naar deze kunstenaar.

Wat hebben we een plezier gehad. Veel geleerd ook. Vooral ik. Over loslaten bijvoorbeeld en het volgen van je kind. Gek eigenlijk, dat je bij het zien van beeldende kunst zoveel houvast zoekt in de titel en begeleidende tekst. Kinderen kijken authentiek en onvervalst, zij hebben geen titels nodig!

‘Kinderen kijken vaak net een beetje anders (en soms een beetje beter…) naar kunst’

(citaat Kunsthal KAdE). Tegenwoordig kijk ik kunst door de ogen van mijn kind.

We hebben veel gezien. Oude, moderne en hedendaagse kunst in musea; sculpturen in de openbare ruimte; schilderijen en beelden in galeries; divers werk tijdens exposities; kunstfilmpjes op Internet en recent zelfs ‘levende standbeelden’.

 Afbeelding: Heureka (1964) , Jean Tinguely, Art Zuid 2011

Als kunst voor kinderen nu eens net zo gewoon zou zijn als ‘alstublieft’ en ‘dankjewel’ zeggen, heb ik wel eens geopperd. Zoon is door onze frequente bezoeken aan musea, tentoonstellingen en kunstactiviteiten vertrouwd geraakt met beeldende kunst.

Spelenderwijs heeft hij meegekregen dat kunstwerken naast schilderijen net zo goed  standbeelden, sculpturen, installaties of films kunnen zijn. Een bezoek aan een museum of kunstinitiatief is voor hem ‘normaal’ geworden.

Uitgangspunt van ons middagje uit is, dat Kunst kijken vooral leuk moet zijn. We gaan op weg in opperbeste stemming, houden het kort en hanteren het kind-volgend principe. Ik volg zoon in zijn ontdekkingstocht. Zijn belevingswereld staat centraal. Zoals James Bradburne zei:

‘Follow your children en let them tell you what the museum is about’.

Wat Kunst kijken ook bijzonder leuk maakt is, dat we zomaar -  ‘onvoorbereid’ – een museum kunnen binnenwandelen. Kunstminnende ouders zijn niet per se kunstkenners immers. Je hoeft gelukkig helemaal geen verstand van kunst te hebben!

‘Kinderen moet je niet volstampen met kennis over kunst maar kunst laten zien, laten voelen’

(citaat Henk van Os). Zoon kijkt en stelt vragen over wat hij ziet. Het komt uit hem zelf en ik kijk, denk en beleef met hem mee.

 Afbeelding: Zonder titel (2002), Maurice Cattelan, Museum Boijmans van Beuningen

Inmiddels hebben we een formule gevonden voor onze kunstuitjes. We gaan maar eventjes, hooguit een uur en combineren een museumbezoek vaak met iets anders zoals het strand of een speeltuin. Vaak mijden we de piekuren om in alle rust te kunnen kijken*. Regelmatig komen we een tweede keer op een museum of tentoonstelling af. De omgeving is vertrouwd en zoon weet zich ter plekke vaak werken te herinneren die hij eerder heeft ervaren. En we praten veel. Over wat we zien, de materiaalkeuze of een saillant detail. Na afloop doen we steevast de museumwinkel aan voor een klein gadget*.

Soms beperken we ons tot het bekijken van een aantal topstukken in het museum. Of we zoeken naar het schilderij dat op ons toegangsbewijs staat afgebeeld. En op z’n tijd nemen we deel aan een kinderworkshop in het museumatelier en keren huiswaarts met ‘eigen werk’.

Afbeelding: je eigen Mondriaan maken, kinderzaal Gemeentemuseum Den Haag

Wat krijg ik terug van zoon? Vooropgesteld: een blij kind! Zoon kan onze uitstapjes zeker waarderen. Ik tref het een mannetje te hebben die ontvankelijk is voor schone kunsten.

Wat ik zie, is dat zijn opmerkzaamheid, oog voor detail en verbeeldingskracht sterk worden gestimuleerd. Zo neemt hij kunstuitingen in de openbare ruimte bijvoorbeeld, vaak eerder waar dan ik. Hij neemt de ervaring van onze kunstbezoeken mee naar huis en verwerkt zijn bevindingen in zijn spel. Opvallend is dat onze kennismaking met kunst en kunstenaars hem aanzet tot het maken en ontwikkelen van dingen. Hij kopieert niet, hij creëert en put daarvoor uit verschillende kunstvormen; zowel beeldende kunst als de podiumkunsten. Om een recente uitspraak van Mark Mieras aan te halen:

‘Kunst stimuleert kinderen om creatieve capaciteiten te ontwikkelen’.

Interessant om te zien, is dat de concentratieboog verschuift in positieve zin; we houden het in een museum steeds langer uit. Samen ‘leuke dingen doen’ bevalt en smaakt naar meer. Zo zijn we beide altijd weer nieuwsgierig naar een museum dat we niet eerder hebben bezocht.

Afbeelding: The Slant Paradise (2008), Sui Jianguo, Museum Beelden aan Zee

Wat nu? We hebben nog zo veel te ontdekken en ervaren.

Al heeft er vanaf januari 2012 een verandering plaatsgevonden. Het jongere zusje, dametje TJ is vier geworden. Voortaan gaan we op woensdagmiddag met z’n drieën Kunst kijken.

Kunst waarderen, kun je dat – kinderen – leren?

Als ik terugkijk op afgelopen anderhalf jaar zeg ik: ja! Tegelijkertijd durf ik daar vooralsnog niet al te stellig in te zijn. Zoon staat open voor kunst maar geldt dat ook voor andere kinderen… Zal dametje TJ Kunst net zo weten te waarderen als haar ‘grote’ broer? We gaan het zien.

Wordt vervolgd.

Kunst door de ogen van een kind

vaste rubriek op de site Kunst & Kinderen

Voor een eerder evaluatiemoment zie Flaneren langs kunst

Foto’s: Peetra

* 1 We bezoeken overigens ook geregeld een kindertheater-of muziekvoorstelling

* 2 Met dank aan gratis openstelling van musea voor kinderen en museumkaart (19.95 p/j kinderen/ 39.95 p/j volwassenen)

* 3 Helaas ervaren we dat er bezoekers zijn die jonge bezoekers en hun ouders minder kunnen waarderen en dat laten merken

* 4 De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het in museumwinkels vaak dun gezaaid is met kleine leuke kindergadgets voor weinig geld

Afbeelding: Castle Candelabra, Studio Job, Groninger Museum